Financiële begroting

Eigen vermogen

Het eigen vermogen kan als volgt gespecificeerd worden:

Het verloop van de algemene reserve en de bestemmingsreserves wordt hierna weergegeven. Het resultaat dat is opgenomen komt overeen met het verwachte saldo volgens de meerjarenraming.

Reserves

Algemene reserve

Het doel van de algemene reserve is drieledig:

• de algemene reserve dient als onderdeel van de benodigde weerstandscapaciteit om risico’s af te kunnen dekken die niet zijn afgedekt in de begroting, door verzekeringen of (bestemmingsreserves) zoals die opgenomen zijn in de risicoparagraaf;
• de algemene reserve dient als buffer voor het opvangen van nadelige rekeningresultaten indien blijkt dat begrote kosten en opbrengsten in de jaarrekening leiden tot een nadelig saldo;
• de algemene reserve kan worden ingezet voor het doen van (incidentele) uitgaven voor zover er ruimte is boven het vastgestelde minimumniveau.

De belangrijkste mutaties voor 2026-2030 betreffen:

• Effecten resultaatbestemming jaarrekening 2025 (in 2026);
• Budgetoverhevelingen 2025 è 2026 (in 2026);
• Instelling bestemmingsreserve inrichting nieuw gemeentehuis (2026)
• Tussentijdse winstnemingen uit grondexploitaties (2026-2029);
• Verduurzaming gemeentelijke gebouwen (2026-2030)
• Storting in de bestemmingsreserve kapitaallasten in verband met de realisatie van de GOL (2029)
• Eenmalige dekking formatie I&A 2 fte (2026)
• Cyclisch boombeheer (2025 t/m 2027)
• Nieuw gemeentehuis (2029)

Daarnaast is nog een bedrag gereserveerd voor eventueel kosten voor uitvoering van het IHP. Op basis van het besluit over de woningbouw impuls is een claim op de algemene reserve nodig. De onttrekking hiervan is nog niet geraamd.

Bewegingslokalen (onderwijs), voorheen reserve Onderhoud Schoolgebouwen
Deze reserve was oorspronkelijk onderdeel van de reserve onderhoud schoolgebouwen. Vanaf 2015 zijn schoolbesturen wettelijk zelf verantwoordelijk voor het onderhoud van schoolgebouwen. De gemeente is alleen nog verantwoordelijk voor het onderhoud van lokalen voor gymnastiekonderwijs en eventuele calamiteiten aan schoolgebouwen. Voor calamiteiten aan schoolgebouwen is in de reguliere exploitatie jaarlijks een bedrag geraamd. De reserve dient alleen nog voor het onderhoud aan bewegingslokalen.

De gemeente is verantwoordelijk voor het onderhoud van gebouwen of lokalen voor gymnastiekonderwijs. Kosten die hieruit voortvloeien kunnen schommelen. De reserve dient om deze schommelingen op te kunnen vangen.

Vervanging lichtmasten
De reserve is bestemd voor de vervanging van lichtmasten op basis van de beheerplannen. Jaarlijks wordt het verschil tussen geraamde kosten en werkelijke uitvoering gemuteerd met deze (egalisatie)reserve. In de begroting is op basis van eerdere besluitvorming nog een stelpost beschikbaar voor vervanging.
Voorziening en vervanging op basis van een beheerplan leidt tot de verplichte vorming van een voorziening. Dit vereist echter wel een actueel beheerplan. Voor de vervanging lichtmasten is geen actueel beheerplan. Uit de evaluatie van het huidig beleidsplan is gebleken dat dit nog voldoet en ongewijzigd toegepast kan worden. De aandacht wordt nu eerst gericht op de vervangingsopgave. In september 2026 is een nieuw beleidsplan vastgesteld waarin ook aandacht is voor het beheer van openbare verlichting. Na het vaststellen van het beheerplan wordt de reserve omgezet naar een voorziening die aansluit op het beheerplan.

Uitvoering baggerplan
De reserve is ingesteld om de kosten van het baggeren van de watergangen op basis van het baggerplan Heusden 2012-2022 te dekken. Jaarlijks wordt € 100.000 ten laste van de exploitatie gestort in deze reserve. De werkelijke kosten van het baggeren worden ten laste van deze reserve gebracht. Omdat de jaarlijkse onderhoudsbedragen sterk wisselend zijn, is het noodzakelijk om te beschikken over een reserve. We werken zelf actief aan een nieuw baggerplan voor de komende jaren. Deze wordt naar verwachting eind 2026 aan de raad voorgelegd.

Bovenwijkse voorzieningen
De reserve is ingesteld om de kosten van bovenwijkse voorzieningen af te dekken, die ontstaan naar aanleiding van de ontwikkeling van diverse bouwlocaties. Dotatie aan deze reserve vindt plaats per m² uitgeefbare grond ten laste van een grondexploitatie voor zover hiertoe besloten is. Onder deze reserve vallen ook de (eerder) ontvangen bijdragen in het kader van de reserve rood voor groen. En de bijdragen die worden ontvangen in het kader van de regeling kwaliteitsverbetering landschap. De ontvangen bijdragen moeten worden ingezet in lijn met het doel waarvoor de bijdragen zijn opgehaald.
Voor de financiering van vooraf vastgestelde bovenwijkse voorzieningen zullen bedragen onttrokken worden op het moment van uitvoering.

Reserve bijdrage bedrijven GOL
Sinds 2014 wordt van bedrijven OZB ontvangen ter financiering van de gebiedsontwikkeling Oostelijke Langstraat (GOL). Deze door de bedrijven extra betaalde OZB is gelabeld voor de dekking van kapitaallasten van het GOL en wordt daarom gestort in deze reserve. In 2029 wordt voor de laatste keer de bijdrage gestort in deze reserve, dit omdat vanaf 2030 de kapitaallasten vanuit de investering vanuit het GOL verwacht worden. Ultimo 2029 wordt het saldo van deze reserve ingebracht in de reserve kapitaallasten om gedurende 40 jaar jaarlijks vrij te vallen voor de dekking van een deel van de kapitaallasten van de investeringen voor het GOL. De jaarlijks van bedrijven te ontvangen OZB zal vanaf 2030 dan voortaan binnen de exploitatie blijven staan ook ter dekking van de kapitaallasten van de investering voor het GOL. De opheffing van de reserve zal door middel van een raadsbesluit gebeuren.

Reserve IHP
Op 11 juli 2017 heeft de raad ingestemd met het Integraal Huisvestingsplan onderwijs. In dit plan zijn de toekomstig verwachte investeringsuitgaven voor het upgraden, renoveren of nieuwbouw van de basisscholen binnen de gemeente opgenomen. Het gaat daarbij om forse investeringen waarbij de investeringsvolumes jaarlijks nogal verschillen. Om te voorkomen dat de exploitatie in jaren nauwelijks belast wordt en in andere perioden er piekbelastingen drukken op de exploitatie, is het voor een gelijkmatige druk op de begroting wenselijk om de lasten van het IHP te spreiden over de looptijd van het plan. Het plan zal periodiek worden geëvalueerd en indien nodig bijgesteld. Voor het bepalen van de gemiddelde investeringslast wordt bij actualisatie van het IHP uitgegaan van een periode van 20 jaar. Voor de berekening van kapitaallasten wordt de dan geldende interne rekenrente aangehouden.

Het doel van de reserve is om schommelingen in de exploitatie voor de lasten van investeringen in het basisonderwijs te voorkomen en deze gelijkmatig over de looptijd te verdelen. De reserve wordt gevoed in jaren dat de werkelijke kapitaallasten van de geplande/werkelijk uitgevoerde investeringen lager zijn dan de gemiddelde jaarlast van het plan. Er worden bedragen uit de reserve onttrokken in de jaren dat de werkelijke kapitaallasten van de geplande/werkelijke uitgevoerde investeringen hoger zijn dan de gemiddelde jaarlast van het plan.

Reserve exploitatie Riolering
De commissie BBV heeft in een notitie Riolering richtlijnen geformuleerd op het terrein van de gemeentelijke rioleringstaak (financiële functie). Bij de richtlijnen wordt aangegeven wat de spelregels zijn voor het vormen van voorzieningen en reserves.

Voor riolering geldt dat een eventueel overschot op de exploitatie (exclusief kosten groot onderhoud rioolstelsel waarvoor een onderhoudsvoorziening beschikbaar is) in een jaar gestort mag worden in een egalisatiereserve. Middelen die via de rioolheffing geïnd zijn moeten voor het rioleringsdoel worden aangewend. In Heusden was sprake van een kostendekkend tarief dat in rekening wordt gebracht voor de reguliere exploitatie van rioleringstaken. In het meerjarige vastgestelde Waterplan is voor exploitatiekosten (jaarlijks terugkerende lasten van beheer, energie, schoonhouden, administratie, verzekering, enz) een (redelijk) een stabiele lijn opgenomen. Bij realisatie kunnen er afwijkingen ontstaan ten opzichte van de stabiele begroting. Deze afwijkingen in enig jaar in zowel positieve als negatieve zin kunnen geëgaliseerd worden met deze reserve.

Jaarlijks wordt het verloop van de budgetten die onderdeel uitmaken van de exploitatie van de gemeentelijke rioleringstaak gemonitord. Mocht er per saldo aan het eind van een jaar een overschot zijn dan wordt het overschot gestort in de reserve. Mocht er per saldo aan het eind van een jaar een tekort zijn dan wordt dit onttrokken uit de reserve. Indien de reserve een saldo kent van € 0 wordt een (verdere) overschrijding ten laste van het jaarrekeningresultaat gebracht.

Reserve inrichting nieuw gemeentehuis
Voor het nieuwe gemeentehuis is in de ramingen rekening gehouden met 25% hergebruik van bestaand meubilair. Ondanks de staat van het meubilair en de vraag hoeveel ermee kan, wordt op dit moment terughoudend omgegaan met vervanging of uitbreiding Het doel van de reserve is om voor het nieuwe gemeentehuis voldoende middelen te hebben om meubilair aan te schaffen en het huidige meubilair te vervangen, dat zowel functioneel als qua uitstraling goed aansluit bij het ontwerp.
De reserve wordt gevoed indien er uit bestaande structurele budgetten voor de aanschaf van meubilair middelen worden overgehouden.
Bij de aanschaf van nieuw meubilair voor het nieuwe gemeentehuis wordt een beroep gedaan op deze reserve. Er vinden geen onttrekkingen plaats voor de aanschaf van meubilair ten behoeve van de huidige werkplekken voor het gemeentehuis in Vlijmen en Drunen.

Reserve kapitaallasten
Deze reserve is bestemd voor de dekking van de afschrijvingslasten van investeringen met economisch nut, maar met een maatschappelijk belang.
Er zijn meerdere stortingen voorzien

• 2026 t/m 2028: verduurzaming gemeentelijke gebouwen;
• 2029: dekking deel investering GOL met een voeding uit de algemene reserve, de reserve Rood voor Groen en de reserve bijdrage bedrijven GOL;
• 2029: dekking voor het nieuwe gemeentehuis.

De geraamde onttrekkingen in 2026 tot en met 2029 betreffen de reguliere afschrijvingslasten