Wetswijziging
De voorgenomen wetswijziging Planmatige en doelmatige aanpak onderwijshuisvesting , die naar verwachting in 2027 in werking treedt, moet de samenwerking tussen gemeenten en schoolbesturen versterken en de verantwoordelijkheden voor de schoolgebouwen duidelijker vastleggen.
Met de wettelijke verankering van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) ontstaat een gezamenlijk kader voor de planmatige aanpak van onderwijshuisvesting. Het IHP biedt inzicht in de staat van de schoolgebouwen, de benodigde investeringen voor de komende vier jaar en voor de daaropvolgende twaalf jaar. Voor de totstandkoming van het IHP verstrekken schoolbesturen hun meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s) aan de gemeente. Daarnaast wordt renovatie wettelijk erkend als volwaardig alternatief voor nieuwbouw en vervalt het investeringsverbod voor het primair onderwijs. De gemeente bereidt zich voor op de implementatie van deze wetswijziging, waarvan de inwerkingtreding wordt voorzien in het derde kwartaal van 2027.
Ontwikkeling vrijstelling van leerplicht 5 onder b
Artikel 5b van de Leerplichtwet gaat over een vrijstelling op basis van richtingsbezwaren. Ouders/vertegenwoordigers dienen een kennisgeving in, waarin zij aangeven hun kind niet in te schrijven op een school, omdat scholen binnen een redelijke afstand van de woning niet aansluiten bij hun geloof of levensbeschouwing. Rondom artikel 5b van de Leerplichtwet hebben zich recent belangrijke juridische ontwikkelingen voorgedaan. De Hoge Raad heeft in april 2026 het toetsingskader voor vrijstellingen wegens richtingsbezwaren verduidelijkt en aangescherpt. Daarbij is vastgesteld dat een beroep op artikel 5b, met name wanneer openbaar onderwijs beschikbaar is, nog slechts in uitzonderlijke gevallen kan slagen. Het recht van het kind op onderwijs staat nadrukkelijk centraal. Naar aanleiding van de uitspraak hebben de VNG en Ingrado een handreiking voor gemeenten gepubliceerd. Uitgangspunt hierin is dat kinderen op een goede manier begeleid moeten worden richting passend onderwijs. Ook heeft het Openbaar Ministerie aangekondigd de strafrechtelijke handhaving van artikel 5b weer te hervatten, nadat deze eerder was opgeschort vanwege onvoldoende juridische duidelijkheid. Schooljaar 2026-2027 wordt momenteel aangeduid als overgangsjaar. De gemeente volgt de ontwikkelingen nauwgezet. Landelijke beleidswijzigingen, jurisprudentie en ontwikkelingen in de uitvoeringspraktijk worden actief gemonitord en waar nodig betrokken bij de lokale uitvoering. Daarbij blijft de gemeente samenwerken met onderwijs- en zorgpartners.