Wat willen we bereiken?

Wat willen we (meerjarig) bereiken?

De pijler Energie uit de visie is vertaald naar een energiestrategie voor de periode tot 2030. In de Energiestrategie Heusden 2025-2030 zijn de doelen, strategische koers en acties voor de korte en middellange termijn opgenomen voor vier sporen:

• Besparing                 ambitie is om van 24% in 2025 naar 35% energiebesparing in 2030
           te gaan (ten opzichte van 2010)
• Warmte                   ambitie is om van 8% in 2025 naar 20% in 2030 te gaan als het gaat
           om woningen aardgasvrij(ready).
• Duurzame opwek          ambitie is om van 18% in 2025 naar 60% in 2030 te gaan.
• Netbalans en opslag     terugbrengen van netcongestie en optimaliseren van netbalans

Wat gaan we daarvoor doen?

Samenwerking

• Inwoners en ondernemers - we faciliteren en ondersteunen initiatieven. We werken aan een afwegingskader voor individuele en kleinschalige collectieven en richten een energiegemeenschap op voor grotere ontwikkelingen in samenwerking met onze inwoners en ondernemers.
• Belangrijkste samenwerkingspartners - in de energietransitie zijn Woonveste en Enexis onze belangrijkste samenwerkingspartners. Met Woonveste ontwikkelen we o.a. een aanpak op gespikkeld bezit en verscherpen we de prestatieafspraken die we tussentijds met elkaar monitoren. Met Enexis werken we een routekaart uit voor de buurtaanpak en zoeken we ruimte voor netneutrale ontwikkelingen
• Regionale partners – Als gemeente werken we samen met de andere gemeenten en partners in regio Hart van Brabant aan de gezamenlijke energie- en klimaatopgaven binnen de REKS. Deze samenwerking stelt ons in staat om:
  • efficiënter te werken dan wanneer we dit individueel zouden doen
  • gemeenteoverstijgende vraagstukken gezamenlijk aan te pakken
  • met één stem en strategie op te treden richting bovenregionale partijen zoals de provincie en netbeheerder Enexis.

Dat doen we door regionaal in te zetten op:

• Gezamenlijke aanpak van netcongestie
• Opbouwen en delen van kennis met partners en aanvullend via een regionaal Center of Expertise met inzet van specialisten voor meerdere gemeenten
• Ontwikkeling en gebruik van een uniform monitoringssysteem voor inzicht in voortgang en effecten
• Samenwerking in financiering en uitvoering van klimaatmaatregelen via een regionaal klimaatfonds (o.a. bij gebiedsontwikkelingen)
• Gezamenlijke strategievorming rond bovengemeentelijke energiebronnen en -dragers
• Samenwerking met het Tilburgs warmtebedrijf voor de mogelijke ontwikkeling van lokale warmtenetten
• Regionale samenwerking in de verduurzaming van woningen, onder andere via initiatieven zoals een Energiehuis

Besparing

• We blijven energiebesparingen realiseren binnen de gemeentelijke organisatie, waar mogelijk met duurzaam opwekken van energie. We verduurzamen gemeentelijke gebouwen volgens het Duurzaam Meerjaren Onderhoudsplan of verduurzamen in combinatie met andere opgaven. In 2027 richten wij ons op de verduurzamen van kleedaccommodaties van voetbalverenigingen en buurthuis De Stulp aan de hand van een rijkssubsidieregeling, waarbij de intentie is om naar een aardgasloze standaard te gaan. In dit jaar richten wij ons op de verduurzaming van het voormalige stadhuis in de vesting Heusden en verdere verduurzaming van de gemeentewerf.
• Het Heusdens Isolatie Plan 2023 is opgesteld en ondersteunt inwoners wijkgericht bij isolatiemaatregelen. De subsidieronde loopt in elk geval door tot en met 2028.
• We stimuleren inwoners gerichter om verduurzamingsstappen te zetten op het gebied van isolatie en warmte.
• We werken samen met Woonveste om woningen in gespikkeld bezit mee te laten gaan in grootschalige renovatie en verduurzaming.
• We onderzoeken hoe we VvE’s kunnen ondersteunen bij het verduurzamen van de woningen.
• Bij de realisatie van de isolatieopgave moet rekening gehouden worden met het beschermen van gebouwbewonende soorten als vleermuizen, huismus en gierzwaluw. Om huiseigenaren te beschermen tegen hoge kosten voor onderzoeken en vertraging van de isolatieopgave te voorkomen heeft gemeente Heusden een Soortenmanagementplan (SMP) opgesteld. Verwacht wordt dat het bevoegd gezag eind 2026 akkoord geeft op het gebruik van het SMP Een goedgekeurd SMP voorziet in een generieke ontheffing voor het nemen van duurzaamheidsmaatregelen aan gebouwen binnen de bebouwde kom van gemeente Heusden.
• We helpen ondernemers met verduurzaming door onderzoek, coaching en energiescans.
• In april 2023 is de Green Deal ondertekend, een overeenkomst tussen bedrijven, non-profit organisaties en de overheid om duurzame initiatieven ruimte te geven. De Green Deal loopt vijf jaar en is op 1 mei 2023 gestart. Alle bedrijven die in de gemeente Heusden gevestigd zijn, kunnen hieraan deelnemen. In 2026 is hij voor het eerst geëvalueerd met deelnemers die zich vanaf het begin hebben aangemeld. Hiermee richten we de activiteiten van de komende 2 jaar in.

Warmte

• In 2026 en 2027 wordt het Warmteprogramma voor de verduurzaming van de gebouwde omgeving (2028-2037) opgesteld. Vaststelling door het college is vóór eind 2027.
• De warmtetransitie, een grote en complexe opgave die tot ‘achter de voordeur’ komt, wordt samen met inwoners, ondernemers en partners opgepakt.
• Aardgasvrij Vliedberg: Begin 2027 wordt de ontwikkelfase voor een zeer-lage-temperatuur warmtenet voor ~500 woningen (helft huur/helft koop) afgerond. Er ligt dan een finaal/uitgewerkt voorstel met technisch ontwerp, voorstel voor oprichting warmtebedrijf, een finale business case en aanbod richting bewoners. Bij akkoord van het voorstel zal uitvraag worden uitgestuurd aan maakpartijen voor realisatie van het warmtenet.

Opwek

• Om de Heusdense doelstelling op duurzame opwek te realiseren, verkennen we verschillende vormen van grootschalige opwek, zoals wind- en zonne-energie tevens onderzoeken we ook opslag ten behoeve van grootschalige opwek. Momenteel zijn we bezig met het opstellen van een programma grootschalige opwek van duurzame energie met hierin een plan-MER procedure voor windenergie en een uitgebreid participatietraject. Daarbinnen werken we toe naar é én of meerdere voorkeurslocaties en een toetsingskader voor grootschalige opwek van duurzame energie .
• Zoals in het coalitieprogramma is opgenomen gaan we ook de alternatieven onderzoeken van grootschalig duurzame energie van wind, zon en opslag. De resultaten zullen in het programma grootschalige opwek worden mee genomen.
• Heusden is aandeelhouder van het Publiek Ontwikkelbedrijf REKS (POB) en ziet vanuit die rol kansen voor het POB om in de toekomst een (of enkele) locatie(s) voor grootschalige opwek van duurzame energie te realiseren die aansluiten bij de maatschappelijke doelen en principes van lokale (haalbare en betaalbare) energie in onze gemeente.
• De ontwikkeling van Zonnepark Bakkersdam gaat door, inclusief experimenteren met oplossingen voor netcongestie en zelflevering van stroom aan de omgeving.
• We onderzoeken samen met inwoners en ondernemers de oprichting van een energiegemeenschap met een energie handelsplatform als eerste project.

Netbalans en opslag

• Netcongestie ontstaat wanneer het elektriciteitsnet op bepaalde momenten of locaties onvoldoende capaciteit heeft om alle stroom te verwerken. Netcongestie is een blijvend probleem voor de komende jaren. In 2026/2027 ontwikkelen we een aanpak op netcongestie voor onze gemeente.
• Sinds 2021 is er voor grootverbruikaansluitingen in Heusden transportschaarste voor teruglevering op het elektriciteitsnet ontstaan. Enexis werkt aan het verzwaren en uitbreiden van het netwerk en gaat hiervoor de komende 10-15 jaar aan de slag met een buurtaanpak. Als gemeente zoeken we ruimte om planningen en opgaven in de ondergrondse en openbare ruimte waar mogelijk te koppelen met de aanpak van Enexis.

Mobiliteit en bedrijvigheid

• We werken samen met ondernemers verder aan het verduurzamen van bedrijventerreinen en het creëren van energiehubs met de Green Deal Ondernemers binnen Ondernemend Heusden.

Wat willen we (meerjarig) bereiken?  

• Klimaatadaptatie
  We willen de gevolgen van klimaatverandering, zoals wateroverlast, droogte en hittestress, te beperken. Hiermee dragen we bij aan nationale en provinciale doelen voor water, bodem en klimaat, vanuit diverse programma’s.

• Afvalwater
  We zorgen voor doelmatige inzameling en transport van afvalwater naar de zuivering. Wateroverlast op straat beperken en verhelpen we waar mogelijk, en riooloverstorten laten we zo optimaal mogelijk functioneren

• Hemelwater
  We houden hemelwater zoveel mogelijk vast op de plek waar het valt en koppelen dit af van het riool. Dit versterkt het watersysteem, voorkomt overlast en vermindert hittestress. Het waterplan richt zich op het afkoppelen van 58% van het verhard oppervlak in 56 jaar.
  
• Grondwater
  We willen een zo natuurlijk mogelijk grondwatersysteem, waarbij we overlast (te hoog of te laag grondwater) willen voorkomen. De aan de grond gegeven bestemming moet geborgd zijn.

Wat gaan we daarvoor doen?

• Klimaatadaptatie - Op basis van de klimaatadaptatiestrategie en het waterplan 2023–2027 treffen we maatregelen om klimaatgevolgen op te vangen en passen we de openbare ruimte hierop aan. We stimuleren het afkoppelen en verwerken van hemelwater op eigen terrein, ook bij nieuwbouw en verbouw. In 2027 formuleren we actuele ambities in het Water- riolerings- en klimaatadaptatieprogramma (WRKP). Daarbij maken we gebruik van een nieuw Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW), de klimaatstresstesten en de klimaatladder die in 2026 zijn opgesteld. We doen dit met oog voor een integrale aanpak van samenhangende opgaven. Daarvoor maken we gebruik van het nog op te stellen Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK).

• Afvalwater - We beheren en onderhouden het Heusdense afvalwaterstelsel en monitoren de werking met metingen en telemetrie. In 2027 stellen we een WRKP op waarbij we gebruik maken van het in 2026 opgestelde SSW. Daarmee geven we invulling aan de verplichtingen uit de KRW en de ERSA.
• Hemelwater - We koppelen hemelwater af van de riolering en verwerken dit zoveel mogelijk bovengronds in samenhang met groen en wegen. Dit beperkt de effecten van klimaatverandering, zoals wateroverlast en hittestress. De gemeente stimuleert perceeleigenaren via subsidies en stuurt waar nodig bij via de waterverordening.
• In 2026 is de voorbereiding van de waterberging bij Drunen (A59–Elshoutseweg) gestart en in 2027 vindt de uitvoering plaats. In Drunen richten we het Oranjeveld in voor waterberging en in Oudheusden leggen we een hemelwaterstelsel aan. Ook zetten we de aanpak van foutaansluitingen voort. Hiermee vergroten we de waterbergingscapaciteit en verminderen we water op straat.
• Grondwater - We streven naar een natuurlijk grondwatersysteem en beperken ingrepen bij nieuwe ontwikkelingen. In bestaande situaties koppelen we grondwater zoveel mogelijk af van het afvalwatersysteem om onnodige afvoer naar de zuivering te voorkomen. Via het grondwatermeetnet monitoren we verdroging en vernatting.
• Bij projecten besteden we vroegtijdig aandacht aan lozingen, zoals bronbemalingen en WKO-installaties, zodat het stelsel hierop is berekend. Daarnaast leveren we een kritische bijdrage aan het grondwaterbeheer binnen de projecten van provincie en waterschap om de goede werking van de gemeentelijke voorzieningen te borgen.
  • Heusden neemt deel aan HoWaBo. In HoWaBo 2 worden aanvullende maatregelen uitgewerkt om de waterbergingscapaciteit te vergroten. In 2026 is gewerkt aan het programma waarin de bouwstenen met planning en kosten zijn opgenomen. Dit vormt de basis voor de realisatiefase. We blijven betrokken bij de bouwstenen die invloed hebben op het gemeentelijk watersysteem (bijvoorbeeld meestromende berging in de Baardwijkse overlaat)
  • KRW actieplan: omdat Nederland de verplichtingen vanuit de KRW niet gaat halen in 2027 zijn extra maatregelen nodig. Vanuit het rijk en de provincie zijn KRW impulsprogramma's gemaakt. De gemeente krijgt hierin een grotere rol. In 2026 wordt dit in beeld gebracht via een KRW actieplan. De maatregelen en acties hieruit worden in 2027 opgepakt waar dit kan eventuele kosten hiervoor worden gemeld via de Berap. Acties en maatregelen voor 2028 en verder worden opgenomen in het in 2027 op te stellen WRKP.

Groenbeheer valt onder het programma Economie en recreatie. Daarom zijn daar de doelstellingen en acties uitgewerkt voor biodiversiteit bij het onderwerp Groen.

Wat willen we (meerjarig) bereiken?  

De EU stelt dat in 2035 65% van ons afval gerecycled moet worden.  Nederland hanteert praktisch dezelfde lijn als de EU, met als centrale doel 60% recycling van huishoudelijk afval in 2030 (en 65% richting 2035).

De gemeente Heusden werkt aan dat doel door:

• Het terugdringen van afvaldumpingen, bijplaatsingen en zwerfafval.
• Een betere service voor de inwoners zodat zij hun afval zo goed mogelijk scheiden.
• Zo laag mogelijke kosten voor afvalbeheer.
• Structureler, zichtbaarder en gemeentebreed werken aan circulaire onderwerpen, ook naast afval.  

De nationale ambitie is dat Nederland in 2050 volledig circulair is, met als tussenstap het halveren van het gebruik van primaire grondstoffen in 2030, waaraan Heusden zich actief verbindt.

Wat gaan we daarvoor doen?

• Nieuw beleidsplan grondstoffen – Het huidige afvalbeleidsplan wordt vervangen door een grondstoffenbeleidsplan. Dit plan zal eind 2026 (of begin 2027) ter vaststelling worden aangeboden. Hierin worden de onderstaande onderwerpen opgenomen.
• Afvalscheiding en –preventie – We willen de service en het gemak voor inwoners verhogen zodat het huishoudelijk afval nog beter wordt gescheiden en het nog beter kan worden gerecycled.
• De chips van de minicontainers zijn verouderd en moeten worden vervangen. Dit is nodig om goed te kunnen monitoren en indien nodig te kunnen handhaven.
• Zwerfafval, dumpingen en bijplaatsingen – We blijven inzetten op de aanpak en het voorkomen van bijplaatsingen bij afvalcontainers en dumpingen. Hiervoor zetten we de maatregelen in uit de diverse (gedrags)onderzoeken die in 2025 en 2026 zijn uitgevoerd. Waar mogelijk waarschuwen we of treden we handhavend op.
• We bekijken of en in welke vorm het ophalen van grofvuil aan huis tegen gereduceerd tarief kan worden voortgezet. Ook evalueren we de proef met de mobiele milieustraat die in 2026 wordt uitgevoerd in de gemeenten Heusden, Waalwijk en Loon op Zand. Bij positief resultaat kan deze mogelijk permanent worden ingezet.
• De gemeente blijft monitoren en verbeteren in afvalbakkenbeheer en betrekt inwoners en ondernemers bij het opruimen van zwerfafval.
• Milieustraat – Bij de milieustraat zijn en worden de dienstverlening en efficiency nog verder verbeterd.

We gaan aan de slag met het stappenplan uit het haalbaarheidsonderzoek naar een Circulair Ambachtscentrum.

• Communicatie en educatie – We blijven doorgaan met het geven van gastlessen op basisscholen over zwerfafval en afvalscheiding.
• Onderdeel van het grondstoffenbeleidsplan is het leggen van de focus op een specifiek onderwerp waarvoor een communicatiecampagne zal worden ontwikkeld en uitgevoerd.

• Strategie integrale circulariteit - Circulariteit wordt structureel meegenomen in ontwerp, aanbesteding en uitvoering, met focus op secundaire, hernieuwbare en biobased materialen, MKI-sturing en levensduurverlenging van assets. Hiervoor zetten we instrumenten in zoals materialenpaspoorten, een materialendatabase en duurzame inkoopkaders, en verankeren we circulariteitsdoelen in beleid en processen. Bij de uitvoering houden we rekening met benodigde investeringen in tools en mogelijke meerkosten binnen projecten.

Wat willen we (meerjarig) bereiken?   

• Het permanent verbeteren van de luchtkwaliteit in onze gemeente.

• Verbeteren van het vestigingsklimaat door een betere leefomgeving en hiermee een bijdrage leveren aan werkgelegenheid en binding van (nieuwe) werknemers aan de regio. Vanuit andere programma’s wordt hieraan bijgedragen.
• Bijdragen aan de nationale doelen tot vermindering van de uitstoot van broeikasgassen. Vanuit diverse programma’s wordt hieraan bijgedragen.
• In april 2023 is de Green Deal ondertekend, een overeenkomst tussen bedrijven, non-profit organisaties en de overheid om duurzame initiatieven ruimte te geven. De Green Deal loopt vijf jaar en is op 1 mei 2023 gestart. Alle bedrijven die in de gemeente Heusden gevestigd zijn, kunnen hieraan deelnemen. In 2026 is hij voor het eerst geëvalueerd met deelnemers die zich vanaf het begin hebben aangemeld. Hiermee richten we de activiteiten van de komende 2 jaar in.

Wat gaan we daarvoor doen?

• Als onderdeel van de stichting Ondernemend Heusden Duurzaam, ondersteunen we het bedrijfsleven bij de uitvoering van de Green Deal.
• Het bedrijfsleven pakt het realiseren van de ambities en doelstellingen uit de Green Deal op en daarmee de verduurzaming van ondernemend Heusden. In 2027 gaan we verder met de acties uit het voorgaande jaar. De samenwerking met het Publiek Ontwikkelbedrijf REKS op het gebied van energiehubs op bedrijventerreinen zal uitgebreid worden naar meerdere projecten, zowel voor individuele als collectieve oplossingen.
• Glastuinbouw: de landelijke pilot Gebiedsaanpak energietransitie/duurzame transitie glastuinbouw Heusden focust op de ruimtelijke aspecten rondom de toekomst van de glastuinbouw in Heusden, met kansen voor energietransitie.
• We gaan breed het gesprek aan met ondernemers en instellingen over hun (mogelijke) bijdrage aan een sociale en gezonde leef- en werkomgeving.
• We ontwikkelen aanvullend beleid ten aanzien van Sociale en Gezonde Leefomgeving en zoeken hierbij aansluiting bij bestaand beleid gericht op gezondheid, bewegen, duurzame mobiliteit en de eigen regie.
• We zijn aangesloten bij het Schone Lucht Akkoord. Het uitvoeringsprogramma hiervan is in 2025 geactualiseerd. In 2027 ligt de focus op het inzichtelijk krijgen en verbeteren van de luchtkwaliteit in onze gemeente, door te anticiperen op de uitkomsten van het luchtmeetnet en door extra aandacht te besteden aan communicatie en betrokkenheid van inwoners.

• In 2024 hebben we het convenant Schoon en Emissieloos Bouwen ondertekend waarmee we het belang hiervan onderkennen. Met behulp van dit convenant dat is getekend door marktpartijen, medeoverheden en kennisinstellingen, streven we op termijn naar een emissievrije bouwplaats. De rijksoverheid stelt specifieke uitkeringen ter beschikking aan deelnemers van het convenant om de meerkosten van emissiearme werktuigen (deels) te dekken.
• We doorlopen een saneringprogramma wegverkeerslawaai in 2 fases. Voor de eerste fase komen enkele woningen in aanmerking voor gevelmaatregelen. Dit wordt gefinancierd door het rijk. Fase 2 van het saneringsprogramma gaat in op de maatregelen die aan wegen worden genomen ten behoeve van snelheidsverlaging. Dit zorgt voor een significante verlaging van de geluidbelasting bij een totaal van 327 woningen.

Wat willen we (meerjarig) bereiken?

• We streven naar een schone, duurzame en veilige werk- en leefomgeving in Heusden en in de regio Midden- en West-Brabant.

Wat gaan we daarvoor doen?

• De Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) houdt, in opdracht van de gemeente, toezicht op naleving van de wet- en regelgeving door het uitvoeren van controles bij onder ander bedrijven (waaronder milieucontroles). Daarnaast behandelt de OMWB (milieu)klachten en meldingen van incidenten.